Yangına Dayanıklı Alçıpan Sistemleri: EI30, EI60, EI90 ve EI120 Teknik Kılavuzu
Yangına dayanıklı bir bölme duvar yalnızca “yangına dayanıklı” bir levhadan oluşmaz. Levha tipi, katman sayısı, metal karkas, sistem geometrisi, gerekli olduğu durumlarda yalıtım ve uygulama detayları birlikte değerlendirilmelidir. Bu kılavuz, Knauf Yangın Kataloğu 12/2024 içerisindeki doğrulanabilir sistem verilerini kullanarak EI30'dan EI120'ye kadar kuru yapı çözümlerinin nasıl okunacağını ve nasıl seçilmesi gerektiğini açıklar.
Yangına Dayanıklı Alçıpan Sistemi Nedir?
Kuru yapı sistemlerinde yangın performansının doğru değerlendirilmesi için tek bir ürüne değil, yapı elemanının tamamına bakılır. Knauf katalog yaklaşımında da bölme duvar sistemlerinin yangın dayanımı; kullanılan plaka çeşidiyle birlikte sistem yapısına göre sınıflandırılır.
Örneğin aynı EI90 hedefi farklı levha kombinasyonlarıyla sağlanabilir. Bu nedenle proje seçiminde ilk soru “hangi alçıpan?” değil, “hangi sınıflandırılmış sistem?” olmalıdır.
Yangın Dayanımı Nedir?
Yangın dayanımı, bir yapı elemanının yangın sırasında kendisinden beklenen fonksiyonları belirli bir süre boyunca sürdürebilme kabiliyetini ifade eder.
Bu konu pasif yangın güvenliğinin temel parçalarından biridir. Amaç yalnızca yapı malzemesinin yanıp yanmaması değildir; yangının ve sıcaklığın yapı içinde yayılımını sınırlandırmak, yapı elemanlarının işlevlerini gerekli süre boyunca sürdürmesine yardımcı olmak ve güvenli tahliye koşullarını desteklemektir.
Yangına Tepki ile Yangın Dayanımı Aynı Şey Değildir
Yangına tepki, bir yapı ürününün yangının gelişimine nasıl katkı verdiğini değerlendiren ürün odaklı bir kavramdır. Yangın dayanımı ise bir duvar, tavan veya başka yapı elemanının belirli yangın performans kriterlerini ne kadar süre koruduğunu ifade eder.
R, E ve I Ne Anlama Gelir?
Yangın dayanımı sınıflandırmalarının mantığını anlamanın en kolay yolu R, E ve I kriterlerini ayrı ayrı değerlendirmektir.
Yük Taşıma Kapasitesi
Yapı elemanının yangın etkisi altında belirli süre boyunca yapısal fonksiyonunu sürdürebilmesine ilişkin kriterdir.
Bütünlük
Alev ve sıcak gazların yapı elemanının yangına maruz kalmayan tarafına geçişinin sınırlandırılmasına ilişkin kriterdir.
Yalıtım
Yangına maruz kalan taraftan diğer tarafa gerçekleşen ısı geçişinin belirlenmiş sınırlar içerisinde tutulmasına ilişkin kriterdir.
EI ile REI Arasındaki Fark Nedir?
| Sınıf | Karşılanan kriterler | Temel anlam |
|---|---|---|
| R | Yük taşıma | Taşıma kapasitesinin korunması |
| E | Bütünlük | Alev ve sıcak gaz geçişinin sınırlandırılması |
| EI | Bütünlük + Yalıtım | Ayırıcı yapı elemanının iki temel yangın kriteri |
| RE | Yük taşıma + Bütünlük | Taşıyıcı ve ayırıcı işlevlerin birlikte değerlendirilmesi |
| REI | Yük taşıma + Bütünlük + Yalıtım | Üç kriterin birlikte karşılandığı sınıflandırma |
EI30, EI60, EI90 ve EI120 Ne Demektir?
Gerekli yangın dayanım süresi proje türü, yapı elemanının fonksiyonu ve yürürlükteki yangın mevzuatı dikkate alınarak belirlenmelidir. Daha yüksek dakika değeri her proje için otomatik olarak “daha doğru sistem” anlamına gelmez. Öncelikle projenin gerektirdiği sınıf belirlenmeli, ardından bu sınıfı sağlayan uygun sistem seçilmelidir.
Knauf Bölme Duvar Sistemlerinde Test ve Sınıflandırma Mantığı
Knauf Yangın Kataloğu'na göre Alçıpan® bölme duvar sistemleri akredite laboratuvarlarda yük taşımayan yapı elemanlarına ilişkin yangın deneyleri kapsamında test edilmekte ve testlerden elde edilen veriler doğrultusunda sınıflandırılmaktadır.
Knauf Bölme Duvar Sistemleri Nasıl Ayrılır?
Yangın Kataloğu içerisinde W111, W112, W113, W115, W116 ve W628 gibi farklı kuru yapı sistemleri yer alır. Temel farklılık karkas düzeni, duvarın hangi yüzlerinden kaplandığı ve levha katman sayısıdır.
| Sistem | Katalogdaki temel yapı | Yangın kataloğunda görülen aralık |
|---|---|---|
| W111 | Tek C profil, her iki yüzden tek kat levha | EI30EI60 |
| W112 | Tek C profil, her iki yüzden çift kat levha | EI60EI90EI120 |
| W113 | Tek C profil, her iki yüzden üç kat levha | EI60EI90EI120 |
| W115 | Çift C profil, her iki yüzden çift kat levha | EI60–EI120 katalog çözümleri |
| W116 | Çift C profil, her iki yüzden çift kat levha | EI60–EI120 katalog çözümleri |
| W628 | Tek C profil, tek yüzden çift kat levha | EI120 Flameboard çözümü |
Not: Bu tablo sistem ailelerini hızlı karşılaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Proje seçimi yalnızca bu özet üzerinden yapılmamalı; ilgili sistemin güncel teknik dokümanı ve sınıflandırma/test belgeleri kontrol edilmelidir.
EI30 Yangına Dayanıklı Bölme Duvar Çözümleri
Katalog, düşük yangın dayanım talepleri için W111 sistemi üzerinde farklı her iki yüzden tek kat levha seçenekleri sunmaktadır.
50 mm DC Profil + 12,5 mm Vidipan®
Her iki yüzden tek kat levhalı W111 çözümüdür.
75 mm DC Profil + 12,5 mm AQUAPANEL® İç Cephe Plakası
Çimento bazlı AQUAPANEL İç Cephe Plakası kullanılan alternatif W111 çözümüdür.
EI60 Yangına Dayanıklı Bölme Duvar Çözümleri
75 mm DC Profil + 15 mm Diamant®
Tek kat kaplamalı W111 sisteminde 15 mm Diamant kullanılarak katalogda EI60 çözümü sunulmaktadır.
50 mm DC + 12,5 mm Vidipan® + mineral yün
Katalog bu çözümde 50 kg/m³ mineral yün kullanımını açıkça belirtmektedir.
50 mm DC + 2 × 12,5 mm Regular Plus
Katalogda W112 sistemi için çift kat Regular Plus ile EI60 yangın dayanımı sağlayan bir çözüm bulunmaktadır.
EI90 Yangına Dayanıklı Bölme Duvar Çözümleri
EI90 seviyesinde katalog, farklı performans ihtiyaçlarını karşılayabilecek birden fazla levha seçeneği sunmaktadır. Yangın dayanımının yanında darbe dayanımı veya akustik performans gibi başka proje talepleri bulunuyorsa sistem seçimi buna göre farklılaşabilir. (Her iki yüzden)
50 mm DC + 2 × 12,5 mm FR / Diamant®
Her iki tarafta çift kat levha kullanılan W112 sisteminde katalog, 12,5 mm FR veya Diamant kombinasyonlarıyla EI90 çözümü göstermektedir.
Silentboard + Diamant® kombinasyonu
Katalog örneğinde 50 mm DC profil üzerinde 2 × 12,5 mm Silentboard ve 1 × 12,5 mm Diamant kombinasyonu yer almaktadır.
15 mm + 25 mm Flameboard®
Alt konstrüksiyondan bağımsız, uygulama yapılan yüzden kullanılan Flameboard çözümünde toplam 40 mm levha kalınlığı ile EI90 performansı katalogda gösterilmektedir.
EI120 Yangına Dayanıklı Bölme Duvar Çözümleri
120 dakikalık yangın dayanımı talep edilen projelerde levha tipi ve katman kalınlığının sistem toplam kalınlığı üzerindeki etkisi daha belirgin hale gelir. Katalog W112 ve W628 üzerinden farklı çözüm alternatifleri sunmaktadır. (Her iki yüzden)
50 mm DC + 2 × 15 mm FR Alçıpan®
W112 sistemi içerisinde çift kat 15 mm Yangına Dayanıklı Alçıpan kullanılarak EI120 çözümü sunulmaktadır.
50 mm DC + 2 × 12,5 mm FRDF Alçıpan®
Yoğunluğu artırılmış FRDF levha kullanılan katalog çözümü, 2 × 15 mm FR alternatifine göre daha düşük toplam duvar kalınlığı ile EI120 sınıfına ulaşan bir seçenek sunmaktadır.
75 mm DC + 2 × 25 mm Flameboard®
Tek C profilli ve tek yüzden çift kat levhalı W628 sistemi için katalogda Flameboard kullanılarak EI120 çözümü gösterilmektedir.
Yangına Dayanıklı Şaft ve Asma Tavan Çözümleri
Knauf Yangın Kataloğu, Flameboard ile alt konstrüksiyondan bağımsız kullanılabilen özel yangın dayanım çözümlerine ayrıca yer vermektedir. Katalog bu yaklaşım için hem yatay hem düşey uygulamaları kapsayan bilirkişi raporu bulunduğunu belirtmektedir.
| Yangın sınıfı | Flameboard konfigürasyonu | Toplam plaka kalınlığı |
|---|---|---|
| EI60 | 2 × 15 mm Flameboard | 30 mm |
| EI90 | 15 mm + 25 mm Flameboard | 40 mm |
| EI120 | 2 × 25 mm Flameboard | 50 mm |
Yangın Sistemlerinde Kullanılan Knauf Levha Çeşitleri
Yangın dayanımı hedeflenirken her levha aynı fonksiyona sahip değildir. Bazı ürünler standart kuru yapı uygulamalarına, bazıları yangın performansına, bazıları ise yangınla birlikte akustik, darbe veya nem taleplerine yönelik geliştirilmiştir.
| Ürün | Katalog standardı / tipi | Katalogda belirtilen kalınlıklar |
|---|---|---|
| Regular Plus | TS EN 520 + A1 — Tip A | 12,5 / 15 mm |
| Yangına Dayanıklı Alçıpan FR | TS EN 520 + A1 — Tip F | 12,5 / 15 / 18 mm |
| FRDF | TS EN 520 + A1 — Tip DF | 12,5 mm |
| WR + FR | TS EN 520 + A1 — Tip HF | 12,5 / 15 / 18 mm |
| Diamant | TS EN 520 — Tip DFH2IR | 12,5 / 15 mm |
| Vidipan | EN 15283-2 | 10 / 12,5 / 15 / 18 mm |
| Silentboard | EN 520 — Tip DFR | 12,5 mm |
| Fireboard | EN 15283-1 — Tip GM-F | 15 / 20 / 25 mm |
| Flameboard | EN 15283-1 — Tip GM-FR | 15 / 25 mm |
| AQUAPANEL İç Cephe | EN 12467 | 12,5 mm |
DC ve DU Profiller Yangın Dayanımlı Duvarın Neresindedir?
Alçı levhalı bölme duvarlarda metal karkas, sistemin temel bileşenlerinden biridir. Knauf kataloğunda DC profil dikey taşıyıcı, DU profil ise bölme duvar çerçevesini oluşturan yatay profil olarak tanımlanmaktadır.
Duvar C Profil
50, 75, 100, 125 ve 150 mm genişlikler katalogda listelenmektedir. Katalogdaki ürün tanımında sac kalınlığı 0,6 mm'dir.
Duvar U Profil
Bölme duvar çerçevesinde yatay olarak kullanılan profildir. Katalog 50–150 mm arası genişlikleri listeler.
TS EN 14195
Katalog, DC ve DU profil ürün tanımlarında TS EN 14195 standardını referans göstermektedir.
Yangın Duvarında Mineral Yün Her Zaman Gerekli midir?
Katalogdaki yıldız işaretli yangın dayanım çözümlerinde, DIN 4102-17'ye göre erime noktası en az 1000 °C ve yoğunluğu 50 kg/m³ olan A sınıfı yalıtım levhasının kullanıldığı belirtilmektedir.
Projeniz İçin Yangına Dayanıklı Sistem Nasıl Seçilir?
Doğru seçim “en yüksek EI değerini bulmak” değildir. Projenin talep ettiği performansı sağlayan ve mimari, mekanik ve uygulama koşullarıyla uyumlu sistemi belirlemektir.
Örnek Senaryo: Projede EI90 Duvar İstenirse Ne Yapılmalı?
Bir iç bölme duvar için projede EI90 talep edildiğini düşünelim. İlk yapılması gereken yalnızca “yangına dayanıklı alçıpan” sipariş etmek değildir.
Önce EI90 sağlayan sistem ailesi belirlenir. Katalogda örneğin W112 sistemi içerisinde 50 mm DC profil ile her iki tarafta çift kat 12,5 mm FR veya Diamant kullanılan 10 cm toplam kalınlıklı çözüm yer almaktadır.
Ancak seçim burada bitmez. Duvar yüksekliği, mimari kalınlık kısıtı, diğer performans talepleri ve güncel sistem dokümanı ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle yüksek duvarlarda katalog doğrudan Knauf Teknik ile iletişim kurulmasını önermektedir.
Yangına Dayanıklı Alçıpan Sistemleri Hakkında Yanlış Bilinenler
Yangına Dayanıklı Sistemlerde Yaygın Uygulama Hataları
Sınıflandırılmış bir sistemin sahadaki performansı, uygulamanın ilgili sistem tarifine uygun yapılmasına bağlıdır. Bu nedenle katalog değerlerini yalnızca “levha sayısı” olarak okumak ciddi bir hata olabilir.
Teknik Ofis ve Şantiye İçin Yangın Duvarı Kontrol Listesi
Sık Sorulan Sorular
Yangına dayanıklı alçıpan nedir?
Yangın performansı artırılmış alçı levha ürünleri bulunur; ancak bir duvarın EI sınıfı yalnızca levhaya göre belirlenmez. Levha, karkas ve diğer sistem bileşenleri birlikte değerlendirilir.
Yangına dayanıklı alçıpan kaç dakika dayanır?
Tek bir süre söylemek doğru değildir. İncelenen Knauf katalogunda farklı sistem konfigürasyonlarıyla EI30, EI60, EI90 ve EI120 performansları yer almaktadır.
EI60 ne demektir?
EI60, ilgili sınıflandırılmış yapı elemanının bütünlük (E) ve yalıtım (I) kriterlerini 60 dakika için sağladığını ifade eder.
EI90 ne demektir?
EI90, sistemin bütünlük ve yalıtım kriterleri açısından 90 dakikalık yangın dayanım sınıfına sahip olduğunu ifade eder.
EI120 ne demektir?
EI120, ilgili sistemin bütünlük ve yalıtım kriterlerini sınıflandırılmış konfigürasyon kapsamında 120 dakika sağladığını ifade eder.
EI ile REI arasındaki fark nedir?
EI bütünlük ve yalıtım kriterlerini kapsar. REI ise bunlara ek olarak yük taşıma kapasitesi kriterini de içerir.
Yangın dayanımı levhaya mı sisteme mi aittir?
Yangın dayanımı sistem performansı olarak değerlendirilmelidir. Levha tipi önemli bir bileşendir ancak karkas, katman sayısı, yalıtım ve uygulama düzeninden bağımsız değerlendirilmemelidir.
EI60 duvar kaç kat alçıpandan oluşur?
Tek bir cevap yoktur. Knauf kataloğunda tek katlı W111 çözümlerinin yanında çift kat Regular Plus kullanılan W112 EI60 çözümü de bulunmaktadır.
EI90 duvar kaç kat alçıpandan oluşur?
Sistem seçimine göre değişir. Örneğin katalogda W112 sistemi için her iki yüzde çift kat 12,5 mm FR veya Diamant ile EI90 çözümü bulunmaktadır.
EI120 duvar kaç kat alçıpandan oluşur?
Kullanılan sisteme göre değişir. Katalogda W112 için çift kat 15 mm FR veya çift kat 12,5 mm FRDF gibi EI120 çözümleri yer almaktadır.
Regular Plus ile yangına dayanıklı duvar yapılabilir mi?
Katalogda W112 sistemi içerisinde her iki tarafta çift kat 12,5 mm Regular Plus kullanılan EI60 çözümü bulunmaktadır. Bu bilgi diğer sistemlere genellenmemelidir.
Yangın duvarında mineral yün zorunlu mudur?
Her sistemde zorunlu değildir. Mineral yünün gerekli olup olmadığı seçilen sistemin test edilmiş konfigürasyonuna göre kontrol edilmelidir.
W111 ile W112 arasındaki temel fark nedir?
Katalog tanımında W111 tek C profilli ve her iki yüzden tek kat levhalı; W112 ise tek C profilli ve her iki yüzden çift kat levhalı sistemdir.
W112 ile EI120 sağlanabilir mi?
Evet. İncelenen katalogda W112 için 2 × 15 mm FR ve 2 × 12,5 mm FRDF kullanılan EI120 çözümleri bulunmaktadır.
Flameboard nedir?
Knauf kataloğunda Flameboard, her iki yüzünde kağıt bulunmayan, cam elyaf şilte kaplı özel levha olarak tanımlanır ve EN 15283-1 Tip GM-FR referansıyla listelenir.
Yangına dayanıklı şaftta Flameboard kullanılabilir mi?
Katalog, Flameboard ile yatay ve düşey uygulamalara yönelik EI60, EI90 ve EI120 özel çözümler sunmaktadır. Nihai sistem ilgili rapor ve güncel uygulama dokümanıyla doğrulanmalıdır.
Yangın duvarında hangi profil kullanılır?
Katalogdaki bölme duvar çözümlerinde DC profiller kullanılmaktadır. Gerekli profil genişliği seçilen sistem ve proje koşullarına göre belirlenmelidir.
Yangın duvarının maksimum yüksekliği nedir?
İncelenen Yangın Kataloğu maksimum yangın dayanımlı duvar yüksekliklerini tablo halinde vermemektedir ve bu konuda Knauf Teknik ile iletişime geçilmesini önermektedir.
Yangın duvarı seçerken en önemli kriter nedir?
Öncelikle projede gerekli yangın dayanım sınıfı belirlenmeli; ardından bu sınıfı sağlayan test edilmiş sistem konfigürasyonu, geometrik koşullar, levha, karkas ve varsa yalıtım şartları birlikte değerlendirilmelidir.
Projeniz İçin Doğru Kuru Yapı Ürünlerini Seçin
Yangın dayanımlı bir sistem yalnızca levhadan oluşmaz. Profil, levha, yalıtım, bağlantı elemanları ve uygulama detayları sistem performansının birlikte değerlendirilmesi gereken parçalarıdır.
Form Online üzerinden bölme duvar ve kuru yapı sistemlerinde kullanılan ürünleri inceleyerek projenizin teknik gereksinimlerine uygun ürün gruplarına ulaşabilirsiniz.
Ürünleri İncele →Kaynaklar ve Teknik Referanslar
Ana teknik kaynak:
Knauf Yangın Kataloğu — 12/2024
Katalog içerisinde referans verilen başlıca standart ve düzenlemeler: EN 1364-1, EN 1364-2, TS EN / EN 13501-2, DIN 4102-17, TS EN / EN 520, EN 15283-1, EN 15283-2, EN 12467, TS EN 14195 ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik.
Bu kılavuzun ana kaynağı Knauf Yangın Kataloğu 12/2024'tür. Katalog, dokümanın güncel versiyonunun Knauf Doküman Merkezi üzerinden kontrol edilmesini ayrıca önermektedir.