Bölme Duvar Nasıl Yapılır? Kapsamlı Uygulama Rehberi ve Teknik Detaylar

Bölme duvar sistemleri, modern iç mekân inşasında hız, esneklik ve üstün performans (ses, yangın yalıtımı ve yük taşıma kapasitesi) sunan kuru yapı çözümleridir. Knauf'un W11 serisi sistemleri, Duvar U (DU) ve Duvar C (DC) profillerinden oluşan bir metal konstrüksiyon üzerine Alçıpan® veya Aquapanel® plakaların sabitlenmesiyle oluşturulur.

Bu kılavuz, Knauf'un sistem önerileri ve TS 1475-1 standardındaki uygulama kurallarını dikkate alarak, temel bölme duvar inşasının teknik aşamalarını detaylandırmaktadır.

1. Sistem Çeşitleri ve Malzeme Bilgileri

Bölme duvar sistemleri, plakaların kat sayısına ve profil konfigürasyonuna göre sınıflandırılır:

• W111: Tek profil, tek kat Alçıpan®.

• W112: Tek profil, çift kat Alçıpan®.

• W113: Tek profil, üç kat Alçıpan®.

• W115: Çift profil, çift kat Alçıpan® (Yüksek ses/yangın yalıtımı için).

• W116: Tesisat Duvarı (Çift profil).

• Aquapanel® Sistemleri (W381, W382, W386): Çimento bazlı Aquapanel® İç Cephe Plakası kullanılan sistemlerdir; yüksek nemli ve ıslak hacimler için idealdir.

1.1. Plaka Çeşitleri ve Kenar Tipleri

Kullanım amacına göre farklı Alçıpan® çeşitleri mevcuttur:

Alçıpan® plakalarının kenar tipleri Yarım Yuvarlak İnceltilmiş Kenar (YYİK), İnceltilmiş Kenar (İK) ve Küt Kenar (KK) olarak ayrılır. Aquapanel® plakaları ise Yuvarlak Kenarlıdır (EasyEdge™).

1.2. Konstrüksiyon ve Sabitleme Elemanları

Duvar iskeleti, Duvar U (DU), Duvar C (DC) ve özel güçlendirmeler için UA Profillerden (2 mm kalınlıkta) oluşur.

Profillerin sabitlenmesinde Sivri Uçlu Vida (SU), Matkap Uçlu Vida (MU), Mercimek Başlı Vida (MB), YHB Vida ve farklı plaka tipleri için Diamant Vida (HGP) gibi çeşitler kullanılır. Özellikle Knauf Diamant®, Silentboard ve Safeboard plakaları için Diamant vidası kullanılmalıdır.

Ses yalıtımı performansı için kritik olan akustik ayrıştırma, DU ve DC profillerinin yapı elemanlarıyla temas eden arka yüzeylerine kendinden yapışkanlı İzobant yapıştırılarak veya Akustik Macun (önerilir) uygulanarak sağlanır.

2. Bölme Duvar Kurulum Adımları

Uygulama, planlama ve işaretleme ile başlar, ardından konstrüksiyon, plaka montajı ve sonlandırma sırasıyla ilerler. Uygulama yapılacak yüzey temiz ve kuru olmalıdır.

2.1. Ölçme ve Metal Konstrüksiyonun Kurulması

1. İşaretleme: Duvarın zemindeki yerleşimi renkli ip, tavandaki yeri ise şakül veya lazer yardımıyla işaretlenir.

2. DU Profil Sabitleme: Çerçeveyi oluşturan DU profillerin yapıya temas eden yüzeylerine İzobant/Akustik macun uygulandıktan sonra, tavana ve zemine 1 metreden az aralıklarla en az üç noktadan uygun dübellerle sabitlenir. Yangın dayanımsız ve ≤3.00 m yüksekliğe sahip duvarlarda 600 mm aralıklarla Knauf çelik dübel veya YHB vida kullanılabilir.

3. DC Profil Yerleştirme: Duvar C profilleri, duvarın yüksekliğinden 1 cm kısa kesilerek DU profillerin içine yerleştirilir. Aks aralığı (a), istenen duvar tipine göre en fazla 60 cm olmak koşuluyla, 40 veya 30 cm olarak ayarlanır. Silentboard ve Safeboard için özel aks aralıkları (62,5 / 41,7 / 31,25 cm) kullanılır.

4. Profil Tespiti: DC ve DU profilleri, birbirlerine perçin makası ile tespit edilir.

Özel Konstrüksiyonlar (Çift Profil Sistemleri):

• W115 (Çift Duvar C Profil): Duvar U ve Duvar C profilleri arasına İzobant parçaları yerleştirilir.

• W116 (Tesisat Duvarı): Duvar C profilleri, 12,5 mm kalınlıkta, 30 cm yükseklikte Alçıpan® şeritlerle birbirine sabitlenir. Bu şeritler düşeyde 90 cm aralıklarla ve en az 4 adet SU Alçıpan® vidası ile DC profillere tutturulur; ilki yerden 75 cm yükseklikte olmalıdır.

2.2. Tesisat ve Yalıtım Uygulamaları

Plaka montajına geçmeden önce, bir yüzün montajı bittikten sonra, elektrik kabloları vb. tesisatlar DC profillerinin arasından geçirilmelidir; bu işlemler derz dolgu uygulamasından önce tamamlanır.

Bölme duvarın ses ve yangın performansını sağlamak için, DC profillerin arasına boşluk kalmayacak şekilde mineral yün yalıtım malzemesi yerleştirilmelidir. Ses yalıtımı için kullanılacak mineral yün (TS EN 13162), DIN EN 29053’e göre r ≥5 kPa • s/m² akış direncine sahip olmalıdır.

2.3. Plakaların Sabitlenmesi ve Şaşırtma Kuralı

1. Yerden Koparma: Yeni binaların oturma ve çalışma payları nedeniyle oluşabilecek çatlakları önlemek için Alçıpan® plakalar duvar yüksekliğinden 1 ila 1,5 cm kısa kesilir. Plakalar, montaj sırasında 12,5 mm kalınlıkta Alçıpan® takozlarla yerden koparılır ve DC profillere sabitlenir. Montaj tamamlanınca takozlar alınır.

2. Şaşırtma Kuralı: Aynı kattaki yatay derzler ile üst üste gelen yatay ve dikey derzler mutlaka şaşırtılmalıdır. Ayrıca, iki yüzdeki dikey derzlerin aynı DC profil üzerine gelmemesine dikkat edilir.

3. Vidalama: Vidalar Alçıpan®'a dik olarak, profilleri en az 10 mm geçecek şekilde ve plaka yüzeyinden yaklaşık 1 mm içeride uygulanır.

    ◦ Tek kat: 25 cm aralık.

    ◦ Çift kat: İlk kat 75 cm, son kat 25 cm aralık.

    ◦ Üç kat: İlk kat 75 cm, ikinci kat 50 cm, son kat 25 cm aralık.

3. Özel Uygulama Detayları

3.1. Kapı ve Pencere Açıklıkları

Kapı/pencere boşluklarının her iki yanına 2 mm kalınlıkta UA profiller veya kuvvetlendirilmiş DC profiller (içine ahşap takoz konularak veya DU profil ile sarılarak) kullanılır.

Lento (yatay üst/alt profiller) Duvar U profillerinden hazırlanır. Bu DU profilleri, açıklık genişliğinden yaklaşık 20 cm daha uzun kesilip bükülerek kenarlardaki UA veya DC profillere sabitlenir.

Plaka uygulaması yapılırken, çatlak oluşumunu engellemek için Alçıpan® plakaların birleşim derzleri kapı ve doğrama boşluklarının kenarlarında bitirilmez, içeri doğru en az 15 cm kaydırılır.

Kapı kanadı ağırlığına göre güçlendirme önemlidir: 25 kg'a kadar DC profil, 50 kg'a kadar UA 50, 100 kg'a kadar UA 100 kullanılabilir. UA profillerin kat yüksekliği ölçüsünde eksiz olarak kullanılması tavsiye edilir.

3.2. Sabit ve Konsol Yük Taşıma Kapasitesi

Alçıpan® duvarlar, uygun dübel ve bağlantı elemanları kullanılarak yük taşıyabilirler:

• Hafif Yükler (15 kg'a kadar): Resim çerçeveleri gibi hafif objeler için kancalar veya Knauf Befestigungsschraube LG ankrajı (kesme veya çekme yükleri için) kullanılır.

• Boşluk Dübelleri (65 kg'a kadar): Mutfak dolapları veya tutmak gibi daha yüksek yükler için Hartmut dübel, metal veya plastik boşluk dübeli tercih edilir.

    ◦ 12.5 mm Alçıpan®: Hartmut dübel ile azami 35 kg, metal boşluk dübeli ile 30 kg.

    ◦ 2x12.5 mm Alçıpan®: Hartmut dübel ile azami 55 kg, metal boşluk dübeli ile 50 kg.

    ◦ Dübel sabitleme aralığı DIN 18183'e göre ≥75 mm, Knauf tavsiyesi ≥200 mm olmalıdır.

• Ağır Konsol Yükler (0.4 / 0.7 kN/m): 0.7 kN/m (70 kg/m) yükler için ≥15 mm Knauf Diamant® veya ≥18 mm Knauf Alçıpan® kalınlığı gerekir. Bu yükler için duvar içlerine UA profiller ile güçlendirme yapılabilir.

3.3. Eğrisel Duvar Sistemleri

Kavisli duvarlar için özel eğrisel duvar U profilleri ve özel eğme teknikleri kullanılır. DC profillerin aks aralığı en fazla 30 cm olmalıdır.

• Kuru Eğme: 12,5 mm Alçıpan® için uzunlamasına eğme yarıçapı ≥2750 mm'dir. Plakalar DC profilleri üzerinden enine eğilerek vidalarla sabitlenir.

• Islak Eğme: Plaka çivili silindirle delinir, ıslatılır ve suyu emmesi beklenir. Hazırlanan şablon üzerine yerleştirilip bükülür ve kurumaya bırakılır. 12,5 mm Alçıpan® için yarıçap ≥1000 mm'dir.

4. Aquapanel® Bölme Duvar Uygulaması

Aquapanel® İç Cephe Plakaları, neme ve suya dayanıklı çimento bazlı levhalardır.

1. Plaka Montajı: Plakalar yatay olarak ve pürüzsüz (üzerinde yazı olan) yüzeyi dışa gelecek şekilde Duvar C profiller üzerine Aquapanel® maxi vidalar kullanılarak sabitlenir. Vidalama aralığı azami 25 cm'dir.

2. Derz Uygulaması: Plaka derzleri arasına, plaka kenarları temizlendikten sonra, Aquapanel® Derz Yapıştırıcısı (PU) kesintisiz bir şekilde sürülür. Alternatif olarak Aquapanel® Derz Dolgusu ve Aquapanel® Derz Bandı kullanılabilir.

3. Seramik Kaplama: Seramik uygulaması öncesi yüzeye Aquapanel® İç Cephe Astarı uygulanmalıdır. Maksimum 600x600 mm ebatlı kaplamalar için izin verilen yük taşıma kapasitesi 50 Kg/m²'dir. Daha ağır kaplamalar (120 kg/m²’ye kadar) için DC profil aks aralığı 40 veya 30 cm’ye düşürülmelidir.

5. Derz Dolgu ve Yüzey Sonlandırma (K1-K4)

5.1. Derz Dolgu İşlemleri

Derz dolgu işlemine, Alçıpan® plakaların nem ve ısı farklılıklarından dolayı boyutsal değişim göstermelerinin beklenmediği, ortam sıcaklığının en az 5 ºC olduğu zamanlarda başlanmalıdır.

1. İlk Kat: Kendinden yapışkanlı file derz bandı yapıştırılır ve üzerine ilk kat dolgu alçısı (örn. Uniflott®, Fugagips®) uygulanır. Çok katlı uygulamalarda (W112, W113), ses, yangın ve statik dayanımı artırmak için ilk kat derzleri derz bandı olmadan doldurulur.

2. Katmanlar: İlk kat prizini aldıktan sonra (en az 2 saat), ikinci kat 20 cm, ardından üçüncü kat 30 cm genişliğinde uygulanır. Tüm vida başları derz dolgu alçısı ile kapatılır.

5.2. Köşe ve Birleşim Detayları

• Dış Köşeler: Darbelere karşı koruma sağlamak için delikli köşe profili kullanılır ve zımba veya derz dolgu ile sabitlenir.

• İç Köşeler: Farklı yapı elemanları veya sistemlerin birleşim yerlerindeki çatlakları engellemek için Kenar Ayırıcı Bant (Trenn-fix) kullanılır. Bant, metal alt konstrüksiyon sabitlenmeden önce profil sırtına yapıştırılır. Dolgu uygulandıktan sonra dışarı taşan kısım keskin bir bıçakla dolguya sıfır olacak şekilde kesilir.

5.3. Yüzey Kalite Seviyeleri (K1-K4)

Alçıpan® yüzeyin bitirilmesi, istenen kaplamaya göre belirlenen kalite seviyesine göre yapılır:

Perdah işleminden sonra yüzey tozdan arındırılmalı ve boya veya duvar kağıdı öncesi astar (örn. Knauf Tiefengrund / Putzgrund) kullanılmalıdır. Alkalik boyalar, su camı, kireç ve silikat esaslı boyalar Alçıpan® üzerine uygun değildir. Seramik kaplama yapılacak alanlar direk suya maruz kalacaksa izolasyon yapılmalıdır.

6. Performans ve Uygulama Alanları

6.1. Duvar Yüksekliği ve Uygulama Alanı

Bölme duvarların izin verilen maksimum yükseklikleri, profil genişliğine (DC), plaka kalınlığına ve uygulama alanına (DIN 4103-1’e göre) göre değişir.

• Uygulama Alanı 1: İnsan trafiğinin tenha olduğu alanlar (konut, ofis, hastane odaları vb.).

• Uygulama Alanı 2: İnsan trafiğinin yoğun olduğu alanlar (toplantı, sergi, satış alanları).

Örneğin, yangın dayanımsız tek kat 12,5 mm Alçıpan® (W111) ve 60 cm aks aralığı kullanılırsa, DC 75 profil ile 4.00 m, DC 100 profil ile 5.10 m yüksekliğe ulaşılabilir (Uygulama Alanı 1).

6.2. Hareket (Dilatasyon) Derzleri

Çatlakları ve boyutsal değişimleri kontrol etmek için hareket derzleri zorunludur:

• Alçıpan® bölme duvarlarda her 10 m'de bir hareket kontrol (dilatasyon) detayı uygulanmalıdır. Kesintisiz duvarlarda genel tavsiye 10-15 m’de bir derz bırakılmasıdır.

• Aquapanel® yüzeyler için ise en az her 7,5 m’de bir dilatasyon derzi öngörülmelidir.

Sonuç olarak, doğru bölme duvar sisteminin seçimi (W111, W112, Aquapanel vb.), projenin akustik, yangın ve mekanik yük gereksinimlerine göre yapılmalı; montaj sırasında DU/DC profillerde akustik ayrıştırma, plakalarda şaşırtma kuralı, ve belirlenen vida aralıklarına dikkat edilmelidir. Tüm bu detaylar, sistemin beyan edilen performans değerlerini sağlaması için kritik öneme sahiptir.